Skip naar inhoud

KPN schakelt laatste ISDN-lijnen uit, een terugblik van het begin tot het eind!

Wilt u deze bijdrage aanbevelen? Dat kan via:

Telecombedrijf KPN houdt zich aan eerdere beloftes en schakelt de laatste isdn-lijnen op 1 oktober definitief uit. Vanaf dan is het niet meer mogelijk om via een analoge telefoonlijn een verbinding te maken met internet. De eerste lijnen werden al in september 2019 uitgeschakeld.

Na bijna dertig jaar stopt telecombedrijf KPN het laatste inbelnummer voor analoge toegang tot internet. Door de komst van dsl en glasvezel zijn de nummers in onbruik geraakt. Er waren alleen nog enkele embedded systemen die via ISDN aan internet koppelden, zoals voor liften en alarmsystemen. De meeste zullen inmiddels op een andere manier een connectie hebben.

In de jaren negentig was dat anders. Toen belden gebruikers met behulp van een modem in op een nummer om zo een internetverbinding tot stand te brengen. Dat ging altijd gepaard met een serie kenmerkende piepjes tussen modem en de modembank van de provider. Dit heet de handshake, bedoeld om te achterhalen vanaf wat voor modem de gebruiker contact legde.

56 Kbit/s

 

Behalve de piepjes was ook de traagheid van de verbinding typerend voor die tijd. Analoge inbelverbindingen hadden in het begin een maximale snelheid van 56 Kbit/s, waardoor het soms wel een minuut duurde voordat een webpagina was geladen. Tegenwoordig is een internetsnelheid van 1 Gbit/s gangbaar, bij aansluitingen op glasvezel.
KPN kondigde begin 2017 aan zijn ISDN-lijnen gefaseerd op te heffen. De eerste lijnen verdwenen in september 2019. Voor de uitfasering van ISDN 15/20/30-verbindingen, die technisch weer anders in elkaar steken, koos het bedrijf 1 oktober 2021. De uitfasering heeft ook gevolgen voor andere aanbieders die gebruikmaken van de ISDN-lijnen van KPN.

ISDN

ISDN staat voor integrated services digital network, een digitale communicatietechniek voor telefonie die begin jaren negentig door KPN werd geïntroduceerd. Het belangrijkste onderscheid tussen isdn en een analoge aansluiting is de digitale signaaloverdracht vanaf de centrale, waarbij isdn een signaal digitaal verstuurt. Dit maakte het mogelijk om klanten over een enkele aansluiting twee 64-kbps-kanalen met hoge kwaliteit te bieden.

Isdn was tijdens de opkomst van internet een goede oplossing om te bellen en te internetten over dezelfde lijn: je bleef tijdens het internetten immers telefonisch bereikbaar. Ook zorgde isdn voor de mogelijkheid van meerdere nummers over een aansluiting. Isdn werd dan ook vooral populair onder zakelijk klanten.

 

 

De Introductie 

De voorloper van de huidige International Telecommunications Union-standaardisatieorganisatie legde eind jaren tachtig van de vorige eeuw de reeks standaarden voor integrated services digital network vast. Het ging om een internetstandaard voor verkeer via het public switched telephone network, het pstn, oftewel het op circuitschakeling gebaseerde telefoonnetwerk, dat toen nog analoog was.

in die tijd verliep de toegang tot internet via inbelconnecties over de analoge plain old telephone service van het pstn. Daarbij converteert een modulator/demodulator, oftewel een modem, het digitale signaal van een computer naar een analoog signaal. Na de handshake met een andere modem verstuurt de eerste modem het analoge signaal via een toon op een bepaalde frequentie die als drager dient. De andere modem converteert het analoge signaal terug naar een digitaal signaal.

Begin jaren negentig waren zo modems beschikbaar die dankzij de ITU-T-standaarden V.32 en V.32bis snelheden van respectievelijk 9,6kbit/s en 14,4kbit/s boden over een draagfrequentie van 1650Hz. Hoewel nieuwere standaarden hogere snelheden opleverden, tot 33,6kbit/s halverwege de jaren negentig dankzij V.34, bleek al wel dat er niet veel rek meer in zat. Tel daarbij op de overige nadelen van analoog, zoals verlies van audiokwaliteit bij telefonie, een trage verbindingsopbouw en het feit dat bij een internetverbinding niet kon worden getelefoneerd. Isdn werd daarmee als dé opvolger van pots en dial-upmodems gezien.

Isdn kan wel tegelijk telefonie en datadiensten over een aansluiting bieden. Een isdn-verbinding is een verbinding die van begin tot eind digitaal is, die over telefoonlijnen loopt en die voor het transport van spraak en data verschillende kanalen gebruikt. De kwaliteit van gesprekken is aanzienlijk beter en de dataoverdracht verloopt efficiënter doordat geen omzetting naar analoog en vice versa nodig is. De overdracht verloopt via zogenoemde b-kanalen, waarbij de b staat voor bearer of drager. Deze kanalen hebben elk een bandbreedte van 64kbit/s.

Bij isdn2 zijn dat twee kanalen van 64kbit/s. Zoals gezegd spreekt KPN van isdn1, maar dat is simpelweg isdn2 met een uitgeschakeld kanaal. Naast de twee 64kbit/s-kanalen van het b-type is er een d-kanaal van 16kbit/s, het deltakanaal. Dit kanaal is voor onder andere controle, nummer- en naamdoorgifte, en het opzetten en verbreken van de verbinding. Pots gebruikt een wisselstroom om de telefoon ‘over te laten gaan’, dit is een in-band signal, maar bij isdn gaat het dankzij het d-kanaal om een out-of-bandsignaal dat geen bandbreedte van het draagkanaal inneemt of bestaande connecties verstoort. Modems gebruiken na het ‘draaien’ van het nummer via Dual-Tone Multi-Frequency nog een reeks geluiden bij de handshake om een verbinding op te zetten. Bij isdn verloopt dit digitaal waardoor het opzetten van de verbinding veel sneller gaat. Deze 2B+D-configuratie van isdn2 heet de basic rate interface. Omdat bundelen van b-kanalen mogelijk is, kon isdn2 een maximale bandbreedte van 128kbit/s + 16kbit/s bieden.

Daarnaast is er de 30B+D-configuratie van isdn30: de primary rate interface. Hierbij gaat het om dertig b-kanalen van 64kbit/s en bij deze variant biedt het d-kanaal ook 64kbit/s. Omdat het d-kanaal een continue verbinding kan hebben, werd dit ook voor dataoverdracht gebruikt, bijvoorbeeld voor telemetrie en alarmsystemen. Eind 2014 stopte KPN al met zijn DigiAccess- en Dedicated Access-diensten hiervoor. Dankzij channelbonding is de bandbreedte van isdn30 1,92Mbit/s + 64kbit/s. KPN bood ook isdn15 en -20 aan, maar opnieuw geldt dat dit isdn30 is met uitgeschakelde kanalen.

Gebruikers hadden voor het aansluiten via isdn2 een NT1-adapter of network terminating unit 1 nodig. Deze moesten ze verbinden met het IS/RA-aansluitpunt voor het kopernetwerk. De adapter zette het enkele aderpaar om in twee aderparen voor het aansluiten van twee apparaten, waaronder bijvoorbeeld isdn-centrales. Voor isdn30 moesten providers en bedrijven speciale multiplexer/demultiplexer-apparatuur hebben en in de praktijk ging het bij bedrijven om pbx-telefooncentrales voorzien van pri-kaarten.

In de praktijk werd isdn2 vooral door thuisgebruikers en kleine en middelgrote bedrijven afgenomen en isdn30 door grote bedrijven, die daar verschillende apparaten op konden aansluiten, waaronder computers, faxen en telefooncentrales. Voor isdn2 leverde KPN, toen nog PTT Telecom, bijvoorbeeld de ISDN Centrale 2-8+, waarop acht analoge toestellen zoals faxen en modems konden worden aangesloten en die een interne S0-bus had om acht isdn-apparaten zoals een pc-kaart op aan te sluiten. Andere bekende centrales waren de Homevox, Duovox. Moduvox en Quattrovox.

Opkomst en einde

Grootzakelijke gebruikers bundelden b-kanalen om voldoende bandbreedte te hebben voor videoconferencing en ook in de omroepwereld was isdn vanaf begin jaren negentig gemeengoed vanwege de goede geluidskwaliteit. De VPRO riep ter gelegenheid van zijn komst naar internet september 1994 uit tot ‘digitale maand’ en zond mede hierom een via isdn ontvangen optreden van de Britse band de Future Sound of London uit op fm-radio. De band speelde live vanuit hun studio in Londen, al zijn er vraagtekens bij het live-gehalte, waarbij het signaal via isdn naar VPRO’s Villa 65-studio werd gezonden om verder via fm de ether in te worden geslingerd. Via de website van de band konden luisteraars beelden bij de muziek zien.

Voor veel thuisgebruikers betekende isdn de eerste kennismaking met online. Omdat de telefoonlijn niet langer werd bezet door een dataverbinding, werd de drempel om de online wereld te verkennen kleiner. Zo vielen de hoogtijdagen van het bulletin board system samen met de opkomst van isdn. Dankzij FidoNet konden bbs-gebruikers bijvoorbeeld berichten uitwisselen en ook was het spelen van zogenoemde doorgames via bbs populair. Mede dankzij isdn werd in Nederland De Digitale Stad een succes. Gebruikers konden zich daar via Telnet uren vermaken met chatten in de cafés of de Metro, een soort multi user dungeon.

PTT Telecom, de voorloper van KPN, introduceerde isdn eind 1991 in de vier steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Vanaf 1 juni 1993 was de techniek in gebieden met een driecijferig netnummer, de regio’s met veel aansluitingen, beschikbaar en vanaf 1 januari 1996 kon in heel Nederland een isdn-aansluiting worden afgenomen. In september 1996 realiseerde PTT Telecom de vijftigduizendste isdn2-aansluiting. De piek lag in 1999, toen de provider, inmiddels onder de naam KPN Telecom, 1,57 miljoen isdn-aansluitingen kon noteren.

Tegen die tijd verschenen modems met een bandbreedte van 56kbit/s, wat voor veel internetters voldoende was. Een internetabonnement kostte in 2000 bij Planet Internet, Cistron, Euronet of Xs4all twintig tot dertig gulden per maand, een isdn2-abonnement kostte het dubbele. Belangrijker waren de opkomst van de kabel en de aankondiging van adsl MXstream door KPN in 1999. Met kabel en adsl kregen gebruikers niet alleen een hogere snelheid, rond de eeuwisseling theoretisch een downstream van 512kbit/s, maar waren ze ook verlost van de telefoonkosten van inbellen en isdn. Feitelijk werd daarmee negentien jaar geleden al het einde van isdn ingeluid.

Lees ook:

Help een jongere zijn studie door, doneer nu je oude laptop.

Het zal u vast nog niet ontgaan zijn, maar door de hoge inflatie is alles duurder geworden. In sommige gevallen zelfs te duur, zoals een nieuwe laptop voor een studie.

Wat wil en wenst de ontwikkelaar?

In een krappe ict-arbeidsmarkt is het voor werkgevers interessant te weten wat er onder ontwikkelaars leeft. Bedrijven die de juiste tools bieden, hebben een streepje voor. Een internationaal onderzoek onder ruim zeventigduizend ontwikkelaars uit de Stack Overflow-community geeft inzicht in de trends. Dit rapport is bij recruiters dan ook niet onopgemerkt gebleven. Ze krijgen zo een beeld van hoe developers leren en meer kennis vergaren, welke tools ze gebruiken en waaraan ze behoefte hebben.

TNO: Europa kan tech-overmacht VS en China doorbreken

Zet vol in op de ontwikkeling van 6G, maak Gaia-X volwassen, loop voorop met edge computing en omarm open technologie. Dit zijn enkele aanbevelingen van TNO om in Europa de overheersing van Big Tech en Chinese (5G-)bedrijven te doorbreken.

Subpostmaster campaigning forces government to set up compensation scheme and make interim payments

Subpostmaster campaign group is a step closer to achieving what it was originally set up to do as government launches compensation scheme for its members who did not receive fair payouts

Advies: wacht met 3,5 GHz tot Inmarsat weg is

Het duurt waarschijnlijk tot eind 2023 voordat de 3,5-GHz-frequentieband beschikbaar komt voor openbare mobiele-communicatiediensten. Er is weliswaar veel vraag naar extra frequentieruimte, maar op de daarvoor afgesproken 3,5-GHz-band kan dat storen met noodoproepen van de lucht- en zeevaart. Het ministerie krijgt het advies te wachten totdat satellietbedrijf Inmarsat is verhuisd van het Friese Burum naar Griekenland.

Na sase komt sse (security service edge)

Security service edge (sse) is de evolutie van het sase-framework van Gartner. Door de letter ‘A’ (voor ’access) te verwijderen, wordt duidelijk dat het netwerk niet langer wordt beschouwd als onderdeel van een beveiligingsoplossing. Het is slechts het mechanisme dat de datastromen naar het security- en controleplatform transporteert.

Wilt u deze bijdrage aanbevelen? Dat kan via:

Klaar voor de beste oplossing voor uw IT & ICT-situatie?

Ik heb mijn wachtwoord gewijzigd in “onjuist.” Dus wanneer ik vergeet wat het is, zal de computer zeggen: “Uw wachtwoord is onjuist.”